W celu ochrony przedsiębiorcy-wierzyciela w sytuacji, gdy zbyt długo oczekuje on na zapłatę od drugiego przedsiębiorcy za świadczenie, które już spełnił, przychodzi z pomocą „Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych”. Nadaje ona wierzycielowi uprawnienie do żądania od dłużnika odsetek za zwłokę w płatności. Opóźnienie to musi przekroczyć 30 dni liczonych od spełnienia świadczenia i dostarczonej faktury, aby można było się ubiegać już o odsetki. Odsetki są naliczane za każdy dzień, aż do dnia, w którym dłużnik w końcu zapłaci za wcześniejsze usługi lub towar.
Jest to bardzo ważne, żeby skracać czas zapłaty, ponieważ często przedsiębiorstwo zostaje sparaliżowane z powodu braku dopływu pieniędzy. Szczególnie ten problem dotyka mikro a także małych przedsiębiorstw, które nie mogą sobie pozwolić na zamrożenie kapitału przez dłuższy czas. Odsetki pełnią zatem dwie funkcje. Po pierwsze są sankcją dla dłużnika za nieterminowe regulowanie płatności, po drugie stanowią odszkodowanie dla wierzyciela, który nie otrzymał należnego świadczenia pieniężnego w terminie.
Samo dochodzenie należności głównej, jak i odsetek często wiążę się z potrzebą skorzystania z usług fachowych prawników, którzy pomagają w wyegzekwowaniu ich od dłużnika, co oczywiście wiążę się z kosztami. Dlatego wierzycielowi od dnia nabycia uprawnienia do odsetek, o których była mowa powyżej, przysługuje również rekompensata za koszty jakie poniósł w celu odzyskiwania należności.
To, ile otrzyma pieniędzy w ramach rekompensaty zależy od wartości umowy. Jeżeli wartość świadczenia jest mniejsza niż 5000 złotych, to wierzycielowi przysługuje rekompensata w wysokości 40 euro. Gdy wartość wynosi 5000 złotych lub więcej ale jednocześnie jest mniejsza niż 50 000 złotych, to wierzyciel otrzyma rekompensatę w wysokości 70 euro. Natomiast, gdy wartość świadczenia wynosi 50 000 złotych lub jest większa, wtedy wierzycielowi przysługuje rekompensata w wysokości 100 euro. Kurs, jaki jest stosowany do przeliczenia euro na polskiego złotego, w celu ustalenia wysokości rekompensaty, jest zawsze podawany przez Narodowy Bank Polski w ostatni dzień roboczy miesiąca wcześniejszego od tego w którym jest możliwe żądania odsetek.
Oczywiście odsetki przysługują za opóźnienie w zapłacie za wykonaną usługę lub za dostarczony towar, czego potwierdzeniem jest faktura lub inny dokument rachunkowy. Może pojawić się jednak wątpliwość, co w sytuacji, gdy zostało wystawionych więcej faktur. Czy odsetki przysługują za każdą pojedynczą fakturę, czy dopiero za ich sumę? Należy pamiętać, że faktura stanowi między innymi dowód na to, że faktycznie świadczenie zostało spełnione w całości. Zatem, to zależy od umowy między przedsiębiorcami. Przecież przedsiębiorca może wystawić nam jedną fakturę pokrywającą wartość całego świadczenia ale równie dobrze może się zdarzyć, że wystawi ich więcej, gdzie każda odpowiada jakiemuś świadczeniu cząstkowemu. Dobrym przykładem jest chociażby świadczenie polegające na wybudowaniu domu. Wierzyciel może np. dostarczyć osobno fakturę za wstawienie okien, inną za wylanie fundamentów a jeszcze inną za wykończenie wnętrz pomieszczeń. W takim przypadku należy badać co było zawarte w umowie między przedsiębiorcami. Skoro przykładowo w umowie chodziło o wybudowanie domu z pełnym wykończeniem pomieszczeń, to faktura wystawiona za wylanie fundamentów jest tylko częścią spełnionego świadczenia.
Autor: Michał Górniak